Songwriting vertrekpunten

 

Opdrachten rond verschillende vertrekpunten/perspectieven bij van het schijven van songs. 

Begin met:

1.

  • tekst random woorden (zet 6 zelfst. naamwoorden bij elkaar)
  • Melodie adv een motief
  • basloopje (dalende bas, pedal)

2.

  • akkoordprogressie met random akkoorden – begin met 3 akkoorden 
  • bestaand akkoordenschema als uitgangspunt (bv kwintval sequens, 4 chords, schema van bestaand stuk)
  • tekst: brainstorm / woordspin

3.

  • groove met muzikale stijl als uitgangspunt (bv disco liedje, ballad, blues, reggae, klassiek)
  • repeterende noot
  • stijlimitatie a.d. voorbeeld: bv beatles, motown,  stijlimitatie voorbeelden (klik)

4.

  • melodie n.a.v. een random gekozen interval 
  • Over hetzelfde gegeven (groove, akkoordenschema) maak je verschillende vormonderdelen. (Wanna be startin’)
  • als beginpunt een eenvoudige ritmische groove (bv alleen een shaker en conga’s)

 

arrangereren van klassieke stukken

Basis:

  • Wat zijn de mogelijkheden van je instrumenten; wat is speelbaar en wat niet
  • Wat zijn de bereiken van je instrumenten zijn 

Arrangeertips:

  • Samenklanken die goed klinken op de piano klinken niet altijd goed op andere instrumenten. bv akkoorden met grote intervallen 
  • Noten dicht bij elkaar mengen vaak beter met elkaar 
  • Instrumenten in een zelfde kleurgroep mengen beter met elkaar
  • Natuurtoon instrumenten (weinig boventonen) fungeren makkelijker als “harmonie instrumenten” – hoorns, trombones mengen prachtig samen. Bij instrumenten die veel boventonen produceren (bv hobo, fagot) kunnen de harmonie soms “modderig” maken. Betekent niet dat het niet kan of mag. Met hoorns, trombones is succes echter verzekerd. 
  • Hoge noten op blaasinstrumenten kosten veel moeite om te spelen. Bv een hoge b op een trompet (2 oktaven boven centrale c) klinken op de piano prima maar vaak geknepen op een trompet. 
  • Laat 2 strijkers geen unisono melodieën spelen. (intonatie verschillen laten dit niet goed klinken)

 

Voorbeelden van arrangementen van klassieke stukken

Origineel:

Orkestratie door Debussy

Orgelfuga Mozart:

Bewerkt voor 3 saxofoons:

 

Bach Contrapuntus XIX:

 

Bewerking voor 8 stemmen:

Orkestratie van Luciano Berio: 

 

 

Chopin nocturne: bewerkt voor piano + viool 

Nocturne Chopin – origineel:

Orkest versie:

 

bridge

Een bridge in een song fungeert meestal als onderbreking van een couplet-refrein structuur en bevat vaak een nieuw melodisch en harmonisch materiaal. 

 

A+B:    Db – Fm/C – Bdim – Gb – Gbmi

De bridge in de hoedanigheid van een gitaarsolo. Qua harmonisch verloop wat merkwaardig in de toonsoort Db: A – B – F#m – G#m – A – B – C – D – E en vervolgens direct het chorus weer op Db groot. Toch slaagt Lenny Kravitz erin om het geheel logisch te laten klinken. 

 

De bridge van “She’s too good for me” is een mooi voorbeeld van hoe naast muzikale parameters als melodie, harmonie en instrumentatie ook tekstueel een andere richting wordt ingeslagen om vervolgens weer terug te keren naar de couplet-refrein structuur.

Tips voor het schrijven van een bridge:

  • bedenk of je song wel een bridge nodig heeft
  • begin op een akkoord dat niet in couplet-refrein voorkomt
  • denk “out of the box” qua harmonie, instrumentatie etc

tekst

Teksten schrijven kan iets zijn wat lastig is. Wachten op goddelijke inspiratie is meestal niet de beste methode. 

Waarom zou je het miljoenste liedje schrijven over de liefde? Is alles niet al eens gezegd of geschreven? Zelfs over aardappelen bestaat een ellenlange lijst songteksten: denk maar aan Mashed Potatoes van James Brown, I’m a Potato van Devo of Country Home van Neil Young. Toch is er altijd iemand die het opnieuw wil zeggen of er een nieuwe twist aan wil geven.

Hieronder enkele tip t.a.v. het schrijven van songteksten

Begin met een brainstorm; woorden kun je ophangen aan een thema. 

Schrijf je eerst de tekst van een nummer, dan werkt het vaak goed om eerst het refrein te maken. Dan kun je daarna de coupletten dan zó maken dat ze op de refreinen “uit komen” qua tekstinhoud. Als je zorgt voor een metrum in je tekst, een structuur van klemtonen, dan is het op muziek zetten gemakkelijker. Als de zinnen gelijk van lengte zijn is het ook gemakkelijker, maar er zijn altijd varianten te bedenken die ook werken. Rijm kan mooi zijn, maar er zijn veel goede songs waarin niet of niet voordurend, gerijmd wordt. Een rijmwoordenboek kan van pas komen en je op ideeën brengen.

Wie, wat, hoeveel? Kies een perspectief (ik, jij, een buitenstaander die alles vanop een afstand bekijkt, …) van waaruit je je verhaal vertelt. Wat vertel je in je song en wat niet?

Wie? Waar? Waarom?

Gebruik een rijmwoordenboek

 

De “spinvis” methode

Spinvis werkt vaak aan de hand van krantenknipsels, krantenkoppen, woorden die met een zekere willekeur bij elkaar geraapt worden. 

Hij laat  zien dat we zelf verbanden leggen en dat we van willekeurige woorden zelf een verhaal maken.  Spinvis (Erik De Jong) vertelde ooit over een vriend met een enorme vinylverzameling, die in zijn enthousiasme van ieder nummer 4 seconde draait. Door deze collage van intro’s, breaks en andere flarden ontstaat er een nieuwe symfonie. Zo is het ook met woorden. Noem drie willekeurige woorden die ogenschijnlijk niets met elkaar te maken hebben en ieder maakt daar zijn eigen verhaal bij.

Trein/Vuur/Dageraad.”

Wat betekenen deze woorden?

„Het zijn drie mooie woorden die ik een jaar of vier geleden zomaar in mijn telefoon zette omdat ze me inspireerden. Bij elkaar vormen ze een mooi levensgevoel. Bij een trein zie ik een constant veranderend uitzicht, net als het leven dus. Het vuur staat voor gevaar, zowel de vernietiging als de brandstof, de passie, waar het allemaal vandaan komt. En bij dageraad voel ik hoop.

„Mijn vader was wiskundige. Volgens hem waren twee punten op een lijn niets bijzonders. Zodra drie punten een rechte lijn vormen, dán is er wat aan de hand. Dat is bij woorden ook zo. Twee woorden, neem auto en wolk, is niets. Als ik auto, wolk, schaar zeg, gebeurt er iets, er ontstaat een verhaaltje. Je gaat er verbinding tussen zoeken.”

Ik wil alleen maar zwemmen
‘Hé, ik heb geen probleem
Ik heb alles gefixt
‘k Wou nog iets zeggen, maar ik weet niet meer
Dan was het zeker niets
De dag is nog jong, ze trilt in de zon
Ik tel de echo’s in het trappenhuis
‘k Hoor iemand zingen

Hé… ik wil alleen maar zwemmen

De Jong begrijpt dat zijn teksten vaak nergens op lijken te slaan en dat het grotendeels aan de verbeelding van de luisteraar is om er een verhaal van te maken. De teksten uitleggen verbreekt de betovering.

Bagagedrager

Je droomt wel vaker van een feest
maar hier ben je nog nooit geweest
Iedereen kijkt naar voetbal en een vent zeurt aan je kop.
Wat wil die man in hemelsnaam?
Hoe kom je hier hoe kom je hier vandaan
En als je weg komt waarheen wou je dan wel gaan
Hij praat maar door maar jij dwaalt af
dus je weet niet wie de wedstrijd wint
Als je luistert naar de wolken als je luistert naar de wind
Je agenda en je zonnebril wat doen die hier
nou maar je ligt weer in je eigen bed in je eigen land
en op eens staat alles stil
de motor draait de baby huilt een vogel schreeuwt de dag begint en de snelweg suist(4x)
’t Is altijd wat en altijd spijt van al het geld en alle tijd op de onverharde wegen die je naar hier hebben geleid
de ochtenden zijn wit en koud
en hoe je ook je stuur vasthoudt
de wind komt door je handschoenen heen
je vingers zijn versteend
zo is er wel altijd iets wat je verlangt
en is het niet de wiet dan is het wel de drank ofzo
het spookt maar in je hoofd
twas lang geleden een eeuwigheid
Je fietste op de afsluitdijk
en ik weet niet wat je er nu van vindt
Als je luistert naar de wolken als je luistert naar de wind(3x)

 

De teksten en melodien van Eefje de visser zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden; ritmisch en metrisch lijken ze soms niet te kloppen wat een zeer origineel effect teweeg brengt. Eefje de Visser legt accenten soms net zoals je ze niet verwacht, laat zinnen doorlopen met een extra woord zodat het metrisch net “raar” wordt en speelt met ritmiek en metriek. 

 

 

 

Rijm

Rijmschema

– ​Slagrijm​: aaaa
– ​Gepaard rijm​: aabb
– ​Gekruist rijm​: abab
– ​Omarmend rijm​: abba

 

dijkdoorbraakdrumphil

PO-DUM PO-DUM PO-DOM PODOM DUM DUM: hoe Phil Collins zorgde voor de opkomst van de doorbraakdrum

De popmuziek veranderde voorgoed door een ‘foutje’

Zet “In the air tonight” (1981) aan en luister na iets meer dan 3 minuten naar de overdonderdende drumslagen van Phil Collins. Deze dijkbreuk van een drumsolo zou de popmuziek voorgoed veranderen.

 
 
Repetitie van de band Genesis, met links Peter Gabriel en rechts Phil Collins.
Repetitie van de band Genesis, met links Peter Gabriel en rechts Phil Collins. 

Onlangs, toen het nog 2018 moest worden, verschenen op sociale media berichten met het thema ‘start off your new year right‘ (begin je nieuwe jaar goed), waarin werd uitgelegd dat als je iets voor twaalven een bepaald liedje opzette, dat liedje klokslag twaalf uur precies zou uitkomen op een bepaald leuk fragment. Bijvoorbeeld: als je Happy New Year van ABBA om 23:59:36 uur zou aanzetten, zou om precies 00:00 uur het ‘Happy New Year’ klinken. Ander voorbeeld: niet dat je het zou moeten willen, maar als je Bring Me to Life van Evanescence om 23:59:08 zou aanzetten, zou om middernacht het liedje precies aankomen bij de kreet ‘Wake me up’.

Goed. Toen twitterde Phil Collins: ‘Als je In the Air Tonight van Phil Collins op 31 december om 23:56:40 uur aanzet, begint de drum break precies op het moment dat de klok middernacht slaat. Start off your new year right.’ Waarschijnlijk zijn er een paar mensen geweest die daar navolging aan hebben gegeven, want de tweet werd 148 duizend keer geretweet en 328 duizend keer geliket.

Het is dan ook nogal een drum break, die na drie minuten en eenenveertig seconden de tot dan toe rustige track In the Air Tonight plotseling in vuur en vlam zet. Je kunt het natuurlijk niet uitschrijven, maar het klinkt ongeveer zo: PO-DUM PO-DUM PO-DOM PODOM DUM DUM. Het dondert, galmt, rolt. Een drumsolo als een dijkbreuk. Een drumsolo ook om steeds opnieuw naar te luisteren, wat je vooral moet doen. Internet zou internet niet zijn als er niet een YouTube-video was waarin die drum break een half uur lang steeds opnieuw wordt afgespeeld, achter elkaar. Het is troostend en gekmakend tegelijk. De eerste reactie onder de video: ‘I’ve been waiting for this moment all my life’.

Je kunt het natuurlijk niet uitschrijven, maar het klinkt ongeveer zo: PO-DUM PO-DUM PO-DOM PODOM DUM DUM. Het dondert, galmt, rolt

 

BIJNA NIETS

Deze maand is het 37 jaar geleden dat In the Air Tonight werd uitgebracht. Niet de meest waterdichte aanleiding. Maar elke aanleiding, hoe waardeloos ook, is goed genoeg om stil te staan bij de pracht en kracht van deze pompende, beukende, zalige drumslagen. Een reeks die de geschiedenis van de popmuziek (of in elk geval die van de powerballad) ingrijpend heeft veranderd. ‘Muzikaal is het een buitengewoon pakkend liedje’, zei Stuart Maconie, schrijver en dj bij de BBC, eens over In the Air Tonight. ‘Omdat er bijna niets gebeurt. Het drumgeluid in het bijzonder is geweldig. De eerste twee minuten van het liedje hoor je die niet. En dan heb je halverwege die geweldige po-dum po-dum podom. De drums komen erbij, en dat vormde het sjabloon voor alle drumliedjes uit de jaren tachtig.’ En een flink deel van de jaren negentig.

Luister nog eens (en nog eens) naar die paar seconden van In the Air Tonight. Je hoort veel galm, alsof Phil Collins met een drumstel in zijn badkamer zit, maar het is een vrij korte galm, die niet lang na-echoot. Tegelijkertijd klinkt het alsof Collins niet op een drumstel slaat, maar op een paar met water gevulde tonnen. Dat holle bolle bronstige effect heet gated reverb en Collins was de eerste die ermee kwam (hoewel daar verschillen de meningen over)

Sluit nu eerst even je ogen. Stel je voor dat het 1981 is. Je hebt In the Air Tonight nog nooit gehoord. Je bent trouwens Eric Clapton. Je gaat met een paar vrienden langs bij je maat Phil Collins in zijn studio, waar hij een album aan het opnemen is. ‘Luister hier eens naar’, zegt Phil, en hij zet een opname van In the Air Tonight op. Jullie luisteren en zijn de eerste paar minuten niet bijster onder de indruk. Tot de drumsolo. U schreeuwt: ‘FUCKING HELL! Wat de fuck is dat?’

Zo is het gegaan, vertelde Collins, die zowel de zang als de drumpartijen voor zijn rekening nam, in een interview met de website Digital Trends. ‘Niemand had ooit zoiets gehoord. Drums waren eigenlijk nooit zo luid. Maar het was mijn album en het werkte. We speelden een beetje met psychologische dingen. De luisteraar gaat met je mee en dan ram je hem plotseling op zijn hoofd met die ‘Bvoom-bvoom’.

ONGELOFELIJK GELUID

‘Iedereen had zoiets van oh mijn God, dat klinkt geweldig’

Hugh Padgham

Hoewel In the Air Tonight, zoals Stuart Maconie al stelde, de moeder aller jarentachtig-drum breaks zou worden, is het nummer strikt genomen niet de biologische moeder van dat typische geluid. Een jaar voordat In the Air Tonight werd opgenomen speelde Collins de drums op Peter Gabriels album Peter Gabriel. Op een dag zat hij een beetje te rommelen in de studio toen Hugh Padgham, een producer die onder andere met Sting, The Police en David Bowie werkte, hem vanuit de soundbooth iets wilde vragen. Wat er gebeurde is technisch een vrij ingewikkeld verhaal, maar hier komt het ongeveer op neer: hij zette een microfoon open, waardoor het drumgeluid heen en weer ging en weer terugkwam.

‘En toen klonk er een ongelooflijk geluid’, zei Padgham een paar jaar geleden tegen muziekwebsite Music-Radar. ‘Iedereen had zoiets van oh mijn God, dat klinkt geweldig’. Zo geweldig zelfs, dat Peter Gabriel er een nummer omheen schreef, Intruder. Het is een duister, verontrustend liedje. De jaren tachtig op hun kilst, en door de jaren heen in de vergetelheid geraakt. Collins nam dat specifieke geluid vervolgens mee naar In the Air Tonight, dat ook door Hugh Padgham werd geproduceerd.

ROODGLOEIENDE TELEFOON

Mike Tyson in the air

In films, series en muziek wordt geregeld aan In the Air Tonight van Phil Collins gerefereerd. De leukste scène is misschien wel die uit The Hangover, de film waarin bokser Mike Tyson ten overstaan van de verbaasde Hangoverheren (die Tysons tijger gestolen hebben maar zich daar niets meer van herinneren) meedrumt met de drumsolo, een mopje mee-zingt en ten slotte acteur Zach Galifianakis tegen de grond slaat.

Dat zou Padgham weten. Zijn telefoon stond daarna roodgloeiend. ‘Dat Phil Collins-drumgeluid werd een last op mijn schouders, omdat iedereen het wilde. Dan werd ik weer eens opgebeld: ‘Kun je even een sessie komen opnemen? We willen dat drumgeluid’.’ Ozzy Osbourne, zanger van Black Sabbath en later realityster, was zo dol op In the Air Tonight dat hij de cd grijs draaide, tot afschuw van zijn vrouw Sharon. ‘Hij draaide ‘m zo vaak dat ik op een gegeven moment die cd heb weggegooid’, vertelde zij lang geleden aan The Telegraph, ‘maar hij kocht dan gewoon een nieuwe.’ Volgens Ozzy is dat de reden dat Phil Collins zo veel albums heeft verkocht. ‘Die drum fill is de beste ooit – hij klinkt nog steeds geweldig. We houden van Phil Collins.’

Strikt genomen zijn Padgham, Collins en Gabriel niet de ontdekkers van gated reverb. Volgens Wiki-audio.org was de eerste die het geluid ooit gebruikte de Nederlands-Amerikaanse geluidstechnicus Rudy van Gelder, op het jazz-rockalbum Velvet Darkness van gitarist Allan Holdsworth in 1976. Een jaartje later was datzelfde geluid veelvuldig te horen op David Bowies album Low. De gated reverb werd – samen met de synthesizer – hét geluid van de jaren tachtig. Van Bruce Springsteens Born in the U.S.A. tot Purple Rain van Prince; je hoorde de gated reverb overal.

 

ECHTSCHEIDING

Eigenlijk veel belangrijker dan de technische kant van dit geluid en wie er nou als eerste mee kwam, is de emotionele kant ervan. Want hoe je het ook wendt of keert, Phil Collins was de eerste die het op die kenmerkende, melodramatische ik-trap-je-deur-in-wijze gebruikte.

Dus luister nog eens naar die paar seconden van In the Air Tonight.

Als je goed luistert, echt heel goed luistert, hoor je een echtscheiding. Phil Collins schreef In the Air Tonight nadat zijn huwelijk met actrice en danseres Andrea Bertorelli was gestrand en hij even was gestopt met muziek maken. Hij kwam terug met hernieuwde kracht (en een drumstel). Zo klinkt die drum break uit In the Air Tonight ook; als een ontlading, als iemand die zich niet meer kan inhouden en uit verdriet en woede zijn meubilair onder handen neemt.

Als muziek een taal is (en dat is het) dan is deze drumsolo dat moment in een ruzie dat je het helemaal zat bent en de deur achter je dicht smijt

Als muziek een taal is (en dat is het) dan is deze drumsolo dat moment in een ruzie dat je het helemaal zat bent en de deur achter je dicht smijt, of iemand bij zijn lurven grijpt, tegen de muur duwt en diegene, met je kaken op elkaar en de tranen in je ooghoeken, de waarheid vertelt.

Dat gevoel, dat effect van de sluisdeuren die uit hun scharnieren breken, perfectioneerde Phil Collins een paar jaar later, in 1984. Hij werd gevraagd een nummer te schrijven voor de film Against All Odds. Collins had nog wel een liedje liggen dat het album Face Value (van In the Air Tonight) niet had gehaald. Hij paste het wat aan, en met Against All Odds/Take a Look at Me Now scoorde Collins zijn eerste nummer-1-hit in de Verenigde Staten.

Dat moet voor een belangrijk deel te danken zijn geweest aan de drumlawine die op 1 minuut 35 over je heen komt. Ook deze ontlading zit er al even aan te komen; Collins plaagt nog een beetje met de stilte na de eerste coupletten. ‘You’re the only one who really knew me at all…’ Ondanks de zang, de strijkers en de piano overheerst er in die eerste anderhalve minuut een bepaalde leegte. Het is een ondefinieerbaar hiaat; een schrijnend gebrek aan… aan wat precies weet je pas als je Phil Collins eindelijk z’n drumstokken uit hun kooi laat. Voor de eerste slag klinkt nog een lichte ffffff, als het suizen van een bom, net voor hij inslaat. ‘Fffff-DAK-DOK-du-du-du-DO-DOK, I wish I could make you turn around, turn around and see me cry.’ Het was 1984, de dijk was doorgebroken en het muzieklandschap stroomde vol met powerballads.

DECENNIUM VOL SOFTROCKLIEDJES

Wat volgde was een decennium vol softrockliedjes die in meer of mindere mate teruggrepen op die paar seconden in Collins’ In the Air Tonight. Neem bijvoorbeeld Carrie van Europe, dat al na 57 seconden ontaardt in een corpsontgroening van gierende gitaren en donderde drums. Of I Want to Know What Love Is, van Foreigner, waarbij vanaf het begin al een beetje wordt geplaagd met de holle drumslag, totdat Lou Gramm na anderhalve minuut zingt: ‘To. Change. This. Lonely. Life.’ Du-du-du-DUM. I WANNA KNOW WHAT LOVE IS.

Zo kunnen we nog wel even doorgaan. Van de vuistenballer Can’t Fight This Feeling van REO Speedwagon tot labiele tranentrekker Total Eclipse of the Heart van Bonnie Tyler (‘Every now and then I fall apart’, terwijl in beeld de zilveren kelken vol wijn onstuimig tegen elkaar knallen), van Chicago’s You’re the Inspiration (oh Peter Cetera, ontzettende powerballadprins) tot The Scorpions met Wind of Change (ook weer rond die magische grens van anderhalve minuut; in de videoclip zie je op het moment van de eerste drum een ontploffing).

GEEN SUBTIELE SMAAKMAKER

De jaren negentig gooiden er – zoals het de jaren negentig betaamt – sans gêne nog een schepje bovenop

En dat waren dan alleen de jaren tachtig. De jaren negentig gooiden er – zoals het de jaren negentig betaamt – sans gêne nog een schepje bovenop. De glorieuze Michael Bolton knalde met zijn How Am I Supposed to Live Without You het nieuwe decennium binnen en een jaar later veroverden George Michael en Elton John met hun Don’t Let the Sun Go Down on Me de hitparades (de breuk zit op ongeveer driekwart van het nummer, als Elton John er al bij is gekomen en ze samen het refrein inzetten: ‘But these cuts I have (cuts I have) they need love (they need love!) to help them heal’ *DUMDUMDUM* Ohhh etc). November Rain van Guns & Roses is de facto één hele lange dijkbreuk, onderbroken door – een andere pijler van de powerballad – een gierende gitaarsolo.

De dijkbreukdrum is een makkelijke manier om een liedje een bepaalde emotionele verdieping te geven. Het is, net als de modulatie, niet bepaald een subtiele smaakmaker; noem ze de ketchup en mayonaise van de popmuziek. Meestal zit die drumsolo dus ergens halverwege of op driekwart. Maar het gebeurt ook vaak genoeg dat een liedje ermee begint. Bijvoorbeeld in The Way You Make Me Feel van Michael Jackson. Of bij Crazy, van Aerosmith. Het zet gelijk de toon: zo gaan we het aanpakken, allemaal aan de kant. Een buitengewoon geval is het begin van het liedje Always van Bon Jovi. Daar is de drum break aan het begin van het nummer al lang en vet, alsof iemand met drumstel en al van een trap valt.

KNIPOOG

Dit kon natuurlijk niet eeuwig zo doorgaan. Net als zijn melodramatische evenknie, de modulatie, begon de dijkbreukdrum zo tegen het eind van de jaren negentig aan terrein te verliezen. Misschien was een kleine twintig jaar aan vallende drumstellen wel genoeg geweest, misschien was Aerosmiths kraker I Don’t Want to Miss a Thing in 1998 gewoon even te veel van het goede.

Hoe dan ook, het weerhield Mariah Carey er niet van in 2000 een nieuwe versie van Phil Collins’ Against All Odds op te nemen. Eerst in haar eentje en een paar maanden later met de Ierse boyband Westlife. Het resultaat: een ballad zo sentimenteel, zo zoet, dat tandartsen adviseren je na het luisteren goed je tanden te poetsen. De drum break daarentegen is exact dezelfde als die in het origineel van Phil Collins. Fffff-DAK-DOK-du-du-du-DO-DOK, I wish I could make you turn around, turn around and see me cry’. De drum break was al zestien jaar oud, maar hij klonk nog even prachtig en viriel als bij zijn geboorte.

Nu, weer achttien jaar later, horen we in popmuziek en electro nog af en toe het geluid van de gated reverb, als een knipoog naar de jaren tachtig. Maar de dijkbreukdrum? Die zwerft tegenwoordig een beetje rond op Radio Veronica, Arrow Classic Rock en ironische Spotify-lijstjes; eens per jaar kleedt hij zich weer mooi aan voor de Top 2000. Verder ontbreekt ieder spoor. Muzikanten zien hem niet meer staan, of lachen hem honend uit. Vraag zijn powerballadmaatjes Gierende Gitaarsolo en Moddervette Modulatie waar Donderende Dijkbreukdrum gebleven is, en ze zullen schouderophalend antwoord geven: ‘Well, there’s just an empty space.’

 

bron: Julien Althuisius

Vorm

Veel bepruikte vormen voor commerciëlele popliedjes

 

  1. Verse – Chorus – Verse Chorus – Bridge – Chorus
  2. Verse – Pre-Chorus – Chorus – Verse – Pre-Chorus – Chorus Chorus
  3. Couplet/Refrein – Couplet/Refrein – bridge – Couplet/Refrein

Sectional forms include:

  1. Strophic or AAA Song Form
  2. AABA Song Form
  3. AB or Verse/Chorus Song Form
  4. Verse/Chorus/Bridge Song Form
  5. ABAB Song Form
  6. ABAC Song Form
  7. ABCD Song Form
  8. 12-Bar Song Form
  9. 8-Bar Song Form
  10. 16-Bar Song Form
  11. Hybrid / Compound Song Forms

 

AABA Song Form / American Popular Song Form / Ballad Form

This is one of the most commonly used forms in both jazz and early to mid-twentieth cetury popular music. The AABA format was song form of choice for Tin Pan Alley songwriters of American popular music, an East Coast USA songwriter scene based in New York City, in the first half of the 20th century. Tin Pan Alley included songwriting greats like Irving Berlin, Harold Arlen, Sammy Cahn, Hoagy Carmichael, Dorothy Fields, Johnny Mercer, George and Ira Gershwin.

The dominance of the AABA format faded out during the 1960s with the rise in popularity of rock ‘n’ roll and the rise of groups like The Beatles. Before The Beatles broke off into other songwriting formats, they heavily utilized the AABA format in many songs.

This song form is used in a number of music genres including pop, jazz and gospel.

 

Structure Of AABA Song Form

In modern terminology the A section is repeated as the main section of the song and is known as “the verse”.

The A sections are similar in melody but different in lyrical content. The phrases of the A sections often comes to harmonic closure.

This is followed by the bridge (B) which is musically and lyrically different than the A sections. The bridge gives the song contrast before transitioning to the final A section. The B section often provides melodic, harmonic, rhythmic, or contrast in texture. The B section is known as “the Bridge”, “Middle Eight” or “the Release”. It presents the listener with a change in mood in the song, often using contrasting melody, lyrics and chords.

Derived versions of this form (AABABA or AABAA for example) or AABA with the addition of a coda (or “outro”) are not uncommon. Where necessary readers should confirm the meaning of terms in our music glossary.

The standard AABA song form is 32-bars long, with each section of the song being 8 bars long.

 

AABA-song-form

Examples of AABA song form:

  1. “Harlem On My Mind” (1933, by Irving Berlin)
  2. “Blue Moon” (1934, by Richard Rodgers and Lorenz Hart)
  3. “Heart And Soul” (1938, by Frank Loesser and Hoagy Carmichael)
  4. “Blue Moon” (The Marcels by Mel Torme)
  5. “Over The Rainbow” (Judy Garland, 1938, by by Harold Arlen and E.Y.Harburg)
  6. “Crazy” (1961, Patsy Cline, by Willie Nelson)
  7. “That’ll Be The Day” (1958, Buddy Holly)
  8. “From Me To You” (1963, The Beatles, Paul McCartney and John Lennon)
  9. “Yesterday” (The Beatles, 1965, by Paul McCartney)

Non-standard AABA Forms

There are many AABA songs that don’t use the 32-bar, 8-8-8-8 format. For example: “Send in the Clowns” has a 6-6-9-8 format. Sometimes the songwriter lengthens the AABA song form by adding another bridge and a last A section resulting in an AABABA format. The second bridge can have lyrics or purely instrumental in nature. It can be essentially the same or completely different than the first bridge. The last A section may also be an earlier verse repeated, or an entirely new verse that somehow completes the story of the song.

As mentioned earlier, not all AABA songs use the typical 32-bar length. Some songs have additional or reordered sections, such ABAC, ABCD and ABAB forms.

 

Title / Main Hook Placement in AABA Song Form

The title in an AABA song can be used in three main ways:

  1. The first line of the verse
  2. The last line in the verse
  3. Both the first and last line of the verse

Sometimes the title / main hook will also appear within the bridge section.

Here are some examples of songs by The Beatles using AABA song form, where the song title / main hook is used in the first line of the verse:

  1. A Hard Day’s Night
  2. Something
  3. Free As A Bird
  4. The Long And Winding Road
  5. Here, There, and Everywhere (Starts with a pre-verse)

There are also a number of songs by The Beatles using AABA song form, where the song title / main hook is used in the last line of the verse:

  1. And I Love Her
  2. Here Comes The Sun (Starts with Title Refrain)
  3. Back In The U.S.S.R.
  4. Ticket To Ride
  5. I Am The Walrus (Title Refrain used after Bridge)
  6. From Me To You
  7. Day Tripper (Title in Middle of Verse) (Music only bridge)
  8. I Saw Her Standing There
  9. Please Please Me

Below are three examples of songs by The Beatles using AABA song form, where the song title / main hook is used in the first and last line of the verse:

  1. Magical Mystery Tour
  2. Love Me Do
  3. I’m Looking Through You

There are also examples where the song title / main hook is used in the first line of the verse and in the bridge:

  1. Blackbird
  2. She Said She Said[/blt

Here are two examples of songs by The Beatles using AABA song form, where the song title / main hook is used in the first and last line of the verse and in the bridge:

  1. Yesterday
  2. Hey Jude

…and here are four examples of songs by The Beatles using AABA song form, where the song title / main hook is used in the last line of the verse and in the bridge:

  1. Can’t Buy Me Love (Starts with Bridge)
  2. Eight Days A Week
  3. Girl (Title Refrain used after Bridge)
  4. All My Loving

 

Planning Your AABA Song

The goal is to effectively showcase the hook/title. To achieve that the hook should appear in the same place in each A Section. This is usually be either the first line or the last line of the section. All other lyrics should relate to and clarify the core message or concept that the hook/title captures.

It is a good idea to have a clear outline that can be used to develop your idea clearly and help you to convey it concisely. Plan what the purpose of each A section is, and what you want it to convey. The bridge section is a great place to make a point to make relating to the hook. The fact that the B section contrasts melodically and rhythmically from the A sections helps the point to stand out and be set apart from the rest of the song.

The natural flow and uninterrupted development of the AABA Song Form lends itself beautifully to one of the following formulas:

Basic

Verse 1 – Introduce an idea

Verse 2 – Develop the idea

Bridge – Offer a different perspective, omitting the title

Verse 3 – Conclusion

 

Problem-Solution

Verse 1 – Identify the problem

Verse 2 – Elaborate on the problem — what caused it?

Bridge – Discuss the solution to the problem

Verse 3 – Talk about where we go from here. In a sad song, this is where we offer hope.

 

Structure Of AB Song Form

AB Song Form consists of two or three verses that alternate with a second, distinct musical theme. This second distinct theme is a section called the chorus.

 

AB-song-form

As with blues progressions, not all AB Song Form songs are found in the typical 32-bar length. Verses and choruses can be any length, however, most are four, eight, twelve, sixteen, or twenty-four bars long.

 

All About The Verse

In AB form, one of the main functions of the verse is to serve as a build-up to the chorus.

The first verse of an AB song sets-up the “story” for the rest of the song. Usually there are several verses made up of 8 lines with the last line preparing the listeners for the chorus.

Verses are often sung by an individual singer.

Don’t make your verses too long, it is important to try to reach the chorus quickly.

 

All About The Chorus

The chorus usually contains the song’s main message, major hook and title. This makes the chorus the catchiest, most memorable part of the song. The chorus contrasts, musically and rhythmically, with the verse and it is repeated several times throughout the song. This means the chorus is the part of the song that often sticks in the mind of a listener.

The title of the song is usually included in the chorus as well as the main theme. One important rule of thumb when writing the AB song is to try to get to the chorus quickly, so avoid writing verses that are too long.

In a chorus the individual singer is usually joined by one or more other singers. In fact the name “chorus” comes from the multiple voices that join the solo singer during this section.

 

Title Placement In AB Song Form

The title line or hook is usually a feature of the chorus. It can fall into any number of places in the chorus, including:

  1. First line
  2. First and third line
  3. Second and fourth line
  4. Last line
  5. The first and last line
  6. Every line

The first and last lines tend to be the strongest title / main hook positions.

The important part is simply to make your chorus memorable.

 

AB Song Form Examples

Examples of the AB Song Form built on typical eight-bar verses and choruses include:

  1. “Foxy Lady” (Jimi Hendrix, 1967)
  2. “Get Back” (Beatles, 1969)
  3. “Proud Mary” (Creedence Clearwater Revival, 1969, written by John Fogerty)
  4. “Superstition” (Stevie Wonder, 1972)
  5. “Candle In The Wind” (Elton John, 1973, written by Elton John and Bernie Taupin)
  6. “Sweet Home Alabama” (Lynyrd Skynyrd, 1974)
  7. “Hotel California” (Eagles, 1977, by Don Felder, Don Henley, and Glenn Frey)
  8. “Don’t Stop” (Fleetwood Mac, 1977, written by Christine McVie)
  9. “Every Little Thing She Does is Magic” (The Police, 1981, written by Sting)
  10. “I Wanna Dance With Somebody” (Whitney Houston, 1987, written by George Merrill and Shannon Rubicam)
  11. “Oops, I Did It Again” (Britney Spears, 2000, written by Max Martin and Rami Yacoub)
  12. “Run” (Snow Patrol, 2004)
  13. “Somebody That I Used To Know” (Gotye, 2011)

Extending AB Form

VERSE / CHORUS / BRIDGE Song Form or ABC Song Form

The first and most obvious form derived from AB is that of VERSE / CHORUS / BRIDGE Song Form. ABC song form can be challenging because your song may become lengthy. This is made all the harder when you consider that a commercially viable song ideally should not exceed 3 minute and 30 seconds.

 

Structure of ABC Song Form

ABC song form is an extension of the simple AB or VERSE / CHORUS structure.

Often ABC Song Form uses this pattern:

 

ABC-song-form

It is identical in structure to AB song form with the exception that a bridge is inserted in the song structure. The bridge must be different from the verse, lyrically and rhytmically, and ideally it should offer the listener a reason for the chorus to be repeated.

 

The Bridge

ABC Song Form songs includes a bridge, but it usually only appears once.

bridge can be described as a piece of music that connects two primary musical themes. In isolation, a bridge can be described as feeling “incomplete”.

The bridge gives the listener a break from the main themes of a song. Usually, but not always, a bridge will return to a chorus section. It should sound different musically from both the verse and the chorus. It can either contain lyrics or be purely instrumental.

Usually the bridge section is inserted after the second chorus. This is often the point in the song that the listener is ready for something new. Some songs may place the bridge in a different location, often for lyrical reasons.

You might choose to add a bridge to your verse/chorus song for a number of reasons:

  1. To break up the repetitive back and forth effect of the simple A/B, verse/chorus form.
  2. To extend the song’s length
  3. To include necessary lyrics to move the story forward out-with the verse theme.

 

ABC Form Examples

  1. “If I Were A Boy” (Beyonce, 2008, by Toby Gad and BC Jean)
  2. “Fix You” (Coldplay, 2005)
  3. “Hands Tied” (Toni Braxton, 2010, by Heather Bright, Warren Felder, Harvey Mason Jr)[/blt

 

Other AB Derived Song Forms

Many of the other AB Form derived examples include a variety of permutations making use of a number of the modern Song Building Blocks, as mentioned above.

 

Pre-Chorus

Sometimes there is a section inserted between each verse and chorus. It is really a form of bridge, commonly called the pre-chorus, the rise, or the climb. It’s purpose is to build tension within the song that is usually resolved by the chorus.

 

Examples Of AB and ABC Derived Song Forms

  1. “Crush” (David Archuleta)The structure is VERSE / PRE-CHORUS / CHORUS / VERSE / CHORUS / PRE-CHORUS / CHORUS to fade out.
    1. “Rolling in the Deep” (Adele)
    2. “Someone Like You” (Adele)
    3. “Set Fire to the Rain” (Adele)

    All of these Adele songs use:

    VERSE / PRE-CHORUS / CHORUS / VRS / PRE-CHORUS / CHORUS / BRIDGE / CHORUS

  2. “These Days” (Foo Fighters)DOUBLE VERSE / PRE-CHORUS / CHORUS / VERSE / PRE-CHORUS / CHORUS / DOUBLE PRE-CHORUS (BRIDGE) / HALF VERSE / CHORUS
  3. “Grenade” (Bruno Mars)VERSE / PRE-CHORUS / CHORUS / VERSE / PRE-CHORUS / CHORUS / BRIDGE / CHORUS
  4. “You Belong To Me” (Taylor Swift)VERSE / PRE-CHORUS / CHORUS / VERSE / PRE-CHORUS / CHORUS / INSRUMENTAL BREAK / BRIDGE / CHORUS VARIATIONS

groove

Groove gebaseerde songs:

Michael Jackson is het bekendste voorbeeld van iemand die zijn stukken vanuit “groove” opbouwt. Vaak begon hij bij een beatbox waarbij een drumpatroon en/of baspatroon uitgangspunt is: 

 

 

 

Uitgangspunt: onregelmatige maatsoort: 5/4

 

Drums statements 

voorbeelden van songs die vanuit een “drums” perspectief zijn geschreven:



 

 

 

 

Bas-statements

voorbeelden van songs die vanuit een basriff zijn geschreven:



 

Get on the floor – Michael Jackson (Louis Johnson baslijn)

 

 

 

“Pedals” : basnoot blijft liggen – akkoord verandert


“Dalende bas”



 

kinderlied

Verschillende soorten kinderliedjes:

  • canon
  • stapellied
  • traditioneel kinderlied, klassiek achtige begeleiding of hoempa
  • “pop” achtig kinderlied, ook blues of reggae
  • werelddeel bv Zuid-Amerikaans liedje, calypso of Polka

Kies een invalshoek:

Welles-Nietes (hoempa begeleiding)

 

 

Functie van een kinderlied

Een onderwerp voor de tekst gekoppeld aan een stijl. Een liedje heeft vaak een functie: bv

  • “Tippetappe” – articulatie oefening. 
  • “10 kleine visjes” stapelliedje – geheugen training
  • “ik ben zo zenuwachtig” – trainen legato/staccato
  • klapliedjes – ritmische/metrische training
  • I like the flowers” canon – trainen meerstemmigheid
  • Zakdoekje leggen” of “schipper mag ik overvaren”  – liedjes met een spelletje
  • Quodlibet – 2 liedjes door elkaar (in bundel come follow me)
  • spreekcanon

 

  • klassieke kinderliedje  – klassieke of traditionele  begeleiding, harmonieën.

  • Hou melodie eenvoudig, hou rekening met bereik van de kinderstem

 

Voorbeelden:

De griezelige tovenaar:

De verliefde stieros:

 

 

 

 

Andere voorbeelden

Oude en nieuwe kinderliedjes

Kinderliedjes van Jeroen Schipper