Songwriting vertrekpunten

 

Opdrachten rond verschillende vertrekpunten/perspectieven bij van het schijven van songs. 

Begin met:

1.

  • tekst random woorden (zet 6 zelfst. naamwoorden bij elkaar)
  • Melodie adv een motief
  • basloopje (dalende bas, pedal)

2.

  • akkoordprogressie met random akkoorden – begin met 3 akkoorden 
  • bestaand akkoordenschema als uitgangspunt (bv kwintval sequens, 4 chords, schema van bestaand stuk)
  • tekst: brainstorm / woordspin

3.

  • groove met muzikale stijl als uitgangspunt (bv disco liedje, ballad, blues, reggae, klassiek)
  • repeterende noot
  • stijlimitatie a.d. voorbeeld: bv beatles, motown,  stijlimitatie voorbeelden (klik)

4.

  • melodie n.a.v. een random gekozen interval 
  • Over hetzelfde gegeven (groove, akkoordenschema) maak je verschillende vormonderdelen. (Wanna be startin’)
  • als beginpunt een eenvoudige ritmische groove (bv alleen een shaker en conga’s)

 

bridge

Een bridge in een song fungeert meestal als onderbreking van een couplet-refrein structuur en bevat vaak een nieuw melodisch en harmonisch materiaal. 

 

A+B:    Db – Fm/C – Bdim – Gb – Gbmi

De bridge in de hoedanigheid van een gitaarsolo. Qua harmonisch verloop wat merkwaardig in de toonsoort Db: A – B – F#m – G#m – A – B – C – D – E en vervolgens direct het chorus weer op Db groot. Toch slaagt Lenny Kravitz erin om het geheel logisch te laten klinken. 

 

De bridge van “She’s too good for me” is een mooi voorbeeld van hoe naast muzikale parameters als melodie, harmonie en instrumentatie ook tekstueel een andere richting wordt ingeslagen om vervolgens weer terug te keren naar de couplet-refrein structuur.

Tips voor het schrijven van een bridge:

  • bedenk of je song wel een bridge nodig heeft
  • begin op een akkoord dat niet in couplet-refrein voorkomt
  • denk “out of the box” qua harmonie, instrumentatie etc

tekst

Teksten schrijven kan iets zijn wat lastig is. Wachten op goddelijke inspiratie is meestal niet de beste methode. 

Waarom zou je het miljoenste liedje schrijven over de liefde? Is alles niet al eens gezegd of geschreven? Zelfs over aardappelen bestaat een ellenlange lijst songteksten: denk maar aan Mashed Potatoes van James Brown, I’m a Potato van Devo of Country Home van Neil Young. Toch is er altijd iemand die het opnieuw wil zeggen of er een nieuwe twist aan wil geven.

Hieronder enkele tip t.a.v. het schrijven van songteksten

Begin met een brainstorm; woorden kun je ophangen aan een thema. 

Schrijf je eerst de tekst van een nummer, dan werkt het vaak goed om eerst het refrein te maken. Dan kun je daarna de coupletten dan zó maken dat ze op de refreinen “uit komen” qua tekstinhoud. Als je zorgt voor een metrum in je tekst, een structuur van klemtonen, dan is het op muziek zetten gemakkelijker. Als de zinnen gelijk van lengte zijn is het ook gemakkelijker, maar er zijn altijd varianten te bedenken die ook werken. Rijm kan mooi zijn, maar er zijn veel goede songs waarin niet of niet voordurend, gerijmd wordt. Een rijmwoordenboek kan van pas komen en je op ideeën brengen.

Wie, wat, hoeveel? Kies een perspectief (ik, jij, een buitenstaander die alles vanop een afstand bekijkt, …) van waaruit je je verhaal vertelt. Wat vertel je in je song en wat niet?

Wie? Waar? Waarom?

Gebruik een rijmwoordenboek

 

De “spinvis” methode

Spinvis werkt vaak aan de hand van krantenknipsels, krantenkoppen, woorden die met een zekere willekeur bij elkaar geraapt worden. 

Hij laat  zien dat we zelf verbanden leggen en dat we van willekeurige woorden zelf een verhaal maken.  Spinvis (Erik De Jong) vertelde ooit over een vriend met een enorme vinylverzameling, die in zijn enthousiasme van ieder nummer 4 seconde draait. Door deze collage van intro’s, breaks en andere flarden ontstaat er een nieuwe symfonie. Zo is het ook met woorden. Noem drie willekeurige woorden die ogenschijnlijk niets met elkaar te maken hebben en ieder maakt daar zijn eigen verhaal bij.

Trein/Vuur/Dageraad.”

Wat betekenen deze woorden?

„Het zijn drie mooie woorden die ik een jaar of vier geleden zomaar in mijn telefoon zette omdat ze me inspireerden. Bij elkaar vormen ze een mooi levensgevoel. Bij een trein zie ik een constant veranderend uitzicht, net als het leven dus. Het vuur staat voor gevaar, zowel de vernietiging als de brandstof, de passie, waar het allemaal vandaan komt. En bij dageraad voel ik hoop.

„Mijn vader was wiskundige. Volgens hem waren twee punten op een lijn niets bijzonders. Zodra drie punten een rechte lijn vormen, dán is er wat aan de hand. Dat is bij woorden ook zo. Twee woorden, neem auto en wolk, is niets. Als ik auto, wolk, schaar zeg, gebeurt er iets, er ontstaat een verhaaltje. Je gaat er verbinding tussen zoeken.”

Ik wil alleen maar zwemmen
‘Hé, ik heb geen probleem
Ik heb alles gefixt
‘k Wou nog iets zeggen, maar ik weet niet meer
Dan was het zeker niets
De dag is nog jong, ze trilt in de zon
Ik tel de echo’s in het trappenhuis
‘k Hoor iemand zingen

Hé… ik wil alleen maar zwemmen

De Jong begrijpt dat zijn teksten vaak nergens op lijken te slaan en dat het grotendeels aan de verbeelding van de luisteraar is om er een verhaal van te maken. De teksten uitleggen verbreekt de betovering.

Bagagedrager

Je droomt wel vaker van een feest
maar hier ben je nog nooit geweest
Iedereen kijkt naar voetbal en een vent zeurt aan je kop.
Wat wil die man in hemelsnaam?
Hoe kom je hier hoe kom je hier vandaan
En als je weg komt waarheen wou je dan wel gaan
Hij praat maar door maar jij dwaalt af
dus je weet niet wie de wedstrijd wint
Als je luistert naar de wolken als je luistert naar de wind
Je agenda en je zonnebril wat doen die hier
nou maar je ligt weer in je eigen bed in je eigen land
en op eens staat alles stil
de motor draait de baby huilt een vogel schreeuwt de dag begint en de snelweg suist(4x)
’t Is altijd wat en altijd spijt van al het geld en alle tijd op de onverharde wegen die je naar hier hebben geleid
de ochtenden zijn wit en koud
en hoe je ook je stuur vasthoudt
de wind komt door je handschoenen heen
je vingers zijn versteend
zo is er wel altijd iets wat je verlangt
en is het niet de wiet dan is het wel de drank ofzo
het spookt maar in je hoofd
twas lang geleden een eeuwigheid
Je fietste op de afsluitdijk
en ik weet niet wat je er nu van vindt
Als je luistert naar de wolken als je luistert naar de wind(3x)

 

De teksten en melodien van Eefje de visser zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden; ritmisch en metrisch lijken ze soms niet te kloppen wat een zeer origineel effect teweeg brengt. Eefje de Visser legt accenten soms net zoals je ze niet verwacht, laat zinnen doorlopen met een extra woord zodat het metrisch net “raar” wordt en speelt met ritmiek en metriek. 

 

 

 

Rijm

Rijmschema

– ​Slagrijm​: aaaa
– ​Gepaard rijm​: aabb
– ​Gekruist rijm​: abab
– ​Omarmend rijm​: abba

 

Vorm

Veel bepruikte vormen voor commerciëlele popliedjes

 

  1. Verse – Chorus – Verse Chorus – Bridge – Chorus
  2. Verse – Pre-Chorus – Chorus – Verse – Pre-Chorus – Chorus Chorus
  3. Couplet/Refrein – Couplet/Refrein – bridge – Couplet/Refrein

groove

Groove gebaseerde songs:

Michael Jackson is het bekendste voorbeeld van iemand die zijn stukken vanuit “groove” opbouwt. Vaak begon hij bij een beatbox waarbij een drumpatroon en/of baspatroon uitgangspunt is: 

 

 

 

Uitgangspunt: onregelmatige maatsoort: 5/4

 

Drums statements 

voorbeelden van songs die vanuit een “drums” perspectief zijn geschreven:



 

 

 

 

Bas-statements

voorbeelden van songs die vanuit een basriff zijn geschreven:



 

Get on the floor – Michael Jackson (Louis Johnson baslijn)

 

 

 

“Pedals” : basnoot blijft liggen – akkoord verandert


“Dalende bas”



 

kinderlied

Verschillende soorten kinderliedjes:

  • canon
  • stapellied
  • traditioneel kinderlied, klassiek achtige begeleiding of hoempa
  • “pop” achtig kinderlied, ook blues of reggae
  • werelddeel bv Zuid-Amerikaans liedje, calypso of Polka

Kies een invalshoek:

Welles-Nietes (hoempa begeleiding)

 

 

Functie van een kinderlied

Een onderwerp voor de tekst gekoppeld aan een stijl. Een liedje heeft vaak een functie: bv

  • “Tippetappe” – articulatie oefening. 
  • “10 kleine visjes” stapelliedje – geheugen training
  • “ik ben zo zenuwachtig” – trainen legato/staccato
  • klapliedjes – ritmische/metrische training
  • I like the flowers” canon – trainen meerstemmigheid
  • Zakdoekje leggen” of “schipper mag ik overvaren”  – liedjes met een spelletje
  • spreekcanon

 

  • klassieke kinderliedje  – klassieke of traditionele  begeleiding, harmonieën.

  • Hou melodie eenvoudig, hou rekening met bereik van de kinderstem

 

Voorbeelden:

De griezelige tovenaar:

De verliefde stieros:

 

 

 

 

Andere voorbeelden

Oude en nieuwe kinderliedjes

Kinderliedjes van Jeroen Schipper

 

 

 

 

klassieke invloeden

Sommige songwriters laten zich inspireren door klassieke muziek en maken gebruik van “klassieke” manieren van schrijven; denk aan vormen, harmonieën, instrumentatie etc.

Voorbeelden:


 

Dit nr van Sting is een remake voorzien van een andere tekst van een stuk van Hans Eissler uit 1942

 

Jules de Corte

Jules de Corte was een bijzonder componist − duidelijk verwant aan Schubert en Bach − en een uit duizenden herkenbare pianist, wiens toucher in staat was alle door de muziek gewenste nuances te verklanken.
Maar als tekstschrijver is De Corte al even bijzonder: gedurende zijn veertigjarige werkzaamheid werden de teksten structureel steeds hechter, zijn rijmschema’s oorspronkelijker en de intenties zowel poëtisch als inhoudelijk steeds raker geformuleerd. Maar de volledige Jules de Corte is te vinden in de combinatie van tekst en muziek, in het samengaan van een muzikale tekst met een inhoudrijke melodie van klassieke allure.

 

Lees verder “klassieke invloeden”

Songwriting – harmonie

Een liedje schrijven kan vanuit alle denkbare muzikale perspectieven. Sommige schrijvers beginnen bij de tekst en een melodie, anderen juist vanuit een basloopje of een groove. Ik zet hieronder voorbeelden van songwriting vanuit deze verschillende invalshoeken op een rijtje.

Harmonie

Een akkoordenschema als uitgangspunt zie je terug bij zgn “4 chord songs”

In Majeur: I – V – VI – IV :      bv C – G – am – F

In mineur: I – VI – III – VII:      bv am – F – C – G

Dit is dus in principe hetzelfde akkoordenschema. Alleen het beginpunt is anders.

Voorbeelden van 4 chord songs:

D – A – bm – G

C – G – am – F

fm – Ab – Eb – Db (I -III – VII – IV)

 

Voorbeeld van een 4 chord song met andere harmonische verhoudingen:

Gbmaj7 –  Bm9 –  Emaj7 –  C#m7

3 chord songs:



 

2 chord songs:



 

1 chord songs:

 

Kwintvalsequens

Voorbeelden in klassieke muziek

 

Voorbeelden in popmuziek







 

Modulaties

Een modulatie kan een akkoordenschema een “lift” of nieuwe frisheid geven. Je kunt op verschillende manieren moduleren bv door gebruik te maken van een tussendominant. Er zijn ook “platte” manieren zoals de Eurovisie modulatie of de “truck drivers gear change”; zonder tussendominant halve toon of hele hoger.

(modulatie op 3:08)


Voorbeelden van “chiquere” modulaties:

Stevie-Wonder-Overjoyed score

Prominent aanwezig in het akkoordenschema in c min; de d als 9 in cm. Modulatie naar uiteindelijk dm waarbij de 9 in cm versmelt in de grondtoon d in dm (rond de 4:00)

We are the champions 

Een couplet in cm (of Eb) – moduleert – refrein in F en moduleert via fm terug naar cm

 

Een “geleend” akkoordenschema


Vergelijk:

 


Vergelijk:


vergelijk:

 

Modal Interchange:

 

 

Harmonische hoogstandjes